Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Η αντιμετώπιση της οσφυαλγίας σε αθλητές με δυο φυσιοθεραπευτικές μεθόδους.

Posted 3 2 15

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Με την ανάπτυξη του αθλητισμού τις τελευταίες δεκαετίες, ήταν φυσικό επόμενο η σταδιακή αύξηση των αθλητικών κακώσεων. Αθλήματα υψηλού κινδύνου για τραυματισμό της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης (ΟΜΣΣ), που καταλαμβάνουν το 20% του συνόλου των αθλητικών κακώ- σεων, είναι η ενόργανη γυμναστική, άρση βαρών, σκι, ρίψεις καταδύσεις κ.α. Η συχνότητα δε εμφάνισης των προβλημάτων στην ΟΜΣΣ είναι πολύ μεγαλύτερη στους αθλητές υψηλών επιδόσεων λόγω αυξημένης επιβά- ρυνσης, τον μεγάλο αριθμό και διάρκεια των προπονήσεων. Οι κακώσεις προκαλούν ενοχλήματα και επιβάλλουν την ανακούφιση και θεραπεία του αθλητή (Αμπατζίδης, 2000).

Σκοπός της έρευνας ήταν να μελετήσει την επίδραση δυο διαφορετικών μεθόδων φυσιοθεραπείας στην αντιμετώπιση του πόνου και της δυσκαμ- ψίας της ΟΜΣΣ αθλητών. Συμμετείχαν 20 ασθενείς-αθλητές του ίδιου ή παρόμοιου επιπέδου, με παρόμοια προπονητικά προγράμματα, ενώ οι ηλικίες των ήταν 22 - 32 ετών. Η πρώτη ομάδα (Ν=10) ακολούθησε πρόγραμμα με την αποδεκτή μέθοδο της μηχανικής διάγνωσης και θεραπείας (McKenzie), ενώ η δεύτερη ομάδα (Ν=10) ακολούθησε πρόγραμμα ειδικής μάλαξης με δακτυλοπίεση (Shiatsu).

Η στατιστική ανάλυση κατέδειξε σημαντική βελτίωση και στις δυο ομάδες ως προς τις δυο εξαρτημένες μεταβλητές (πόνο - δυσκαμψία).  Σε πρώτη ματιά δεν εμφανίζει σημαντικές στατιστικά διαφορές μεταξύ των δυο πειραματικών μεθόδων, αλλά σε εκτενέστερη μελέτη των στοιχείων διακρίνεται να υπερέχει η μέθοδος McKenzie έναντι της άλλης .

Η οσφυαλγία μαζί με τη δυσλειτουργία της ΟΜΣΣ είναι πολύ συχνή και έχει υπολογιστεί από μελέτες, ότι το 70 - 80% των ανθρώπων έχουν τουλάχιστον μια φορά στην ζωή τους αυτή την εμπειρία. Ασθενείς με προβλήματα στην οσφύ επισκέπτονται όλο και συχνότερα τον ορθοπεδικό και έχει παρατηρηθεί ότι όσο πιο αναπτυγμένο είναι ένα κράτος, τόσο μεγαλύτερο αριθμό ασθενών εμφανίζει. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, η καθιστική ζωή, η έλλειψη άσκησης, η αύξηση του σωματικού βάρους, έχει σαν αποτέλεσμα την εμφάνιση προβλημάτων στην οσφύ.

Αλλά και στους αθλητές που ακολουθούν ένα τελείως άλλο τρόπο ζωής, έχουμε σημαντική αύξηση των προ- βλημάτων της οσφύος. Τις τελευταίες δεκαετίες έχει αναπτυχθεί ο αθλητισμός σε όλα τα επίπεδα. Tο κυνήγι των επιδόσεων, η υπερπροπόνηση για την επίτευξη των υψηλών στόχων, επέφερε την αύξηση των ατυχημάτων και ένα σημαντικό ποσοστό αφορά την οσφύ, με σοβαρές επιπτώσεις στη καριέρα και ιδιαίτερη οικονομική επιβάρυνση (Jacchia, 1994). Σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση του προβλήματος και την αποκατάσταση έχει η φυσιοθεραπεία με τις παλαιότερες μεθόδους και τα παραδοσιακά φυσιοθεραπευτικά μέσα (ηλεκτροθεραπεία, υπέρηχοι ), αλλά και με τους πιο σύγχρονους τρόπους προσέγγισης κινησιοθεραπείας (Mancini, 2001).

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1. ΣΚΟΠΟΣ

Η συγκριτική μελέτη της επίδρασης δυο διαφορετικών προγραμμάτων φυσικοθεραπευτικής αγωγής, στην

 

αντιμετώπιση του πόνου και τη βελτίωση της λειτουργικότητας της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης (ΟΜΣΣ) σε αθλητές.

 

2 ΔΕΙΓΜΑ ΜΕΤΡΗΣΗΣ

Στην έρευνα συμμετείχαν 20 άνδρες αθλητές (επαγγελματίες του ποδοσφαίρου και μπάσκετ) Ν=20, ηλικίες από 21 - 33 ετών (27,5 ± 3,39), οι οποίοι παρουσίαζαν πόνο και δυσκαμψία στην οσφύ. Κατατάχθηκαν σε δυο ομάδες των 10 ατόμων με συνεχόμενη δειγματοληψία. Όλα τα άτομα παραπέμφθηκαν με ιατρική γνωμάτευση για εκτέλεση φυσιοθεραπείας στο εργαστήριο, αφού έγιναν όλες οι απαραίτητες παρακλινικές - εργαστηριακές εξετάσεις και είχαν σαφή διάγνωση. Η έρευνα διήρκεσε από το Μάιο του 2007 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2008. Για τη διασφάλιση της ομοιογένειας του δείγματος, επιλέχθηκαν αθλητές που παρουσίαζαν συμπτώματα ως και 20 ημέρες χωρίς παλαιότερο ιστορικό.

 

3 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Σε όλους τους αθλητές που πήραν μέρος στην έρευνα συστήθηκε να έχουν αποχή από τις αθλητικές τους δραστηριότητες κατά την διάρκεια εφαρμογής των προγραμμάτων παρέμβασης. Έγινε καταγραφή του ατομικού τoυς ιστορικού, μελέτη της διάγνωσης και των εργαστηριακών, απεικονιστικών εξετάσεων και φυσιοθεραπευτική αξιολόγηση. Και στις δυο ομάδες μελέτης έγιναν 10 συνεδρίες ανά άτομο με συχνότητα 4 φορές την εβδομάδα και διάρκεια περίπου 40 λεπτά ανά συνεδρία. Στα άτομα της πρώτης ομάδας (μέθοδος McKenzie) εφαρμόστηκε ένα ειδικό πρόγραμμα κινησιοθεραπείας, αφού πρώτα αξιολογήθηκαν όλα τα άτομα, σύμφωνα με τον τρόπο που προτείνει το ινστιτούτο McKenzie. Στη δεύτερη ομάδα (Μάλαξη Shiatsu) έγινε καταγραφή του ατομικού ιστορικού, αξιολόγηση της κλινικής τους εικόνας και σε όλους εφαρμόσθηκε πιστά το πρωτόκολλο θεραπείας όπως ορίζεται  .

 

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ  

Δεδομένο ότι το δείγμα ήταν περιορισμένο σε αριθμό, δεν θα ήταν εύκολο να χρησιμοποιηθεί παραμετρική δοκιμασία, δηλαδή t-test (που έχει σαν παραδοχές τον ικανό αριθμό δείγματος, κανονική κατανομή, ίσες διασπορές κλπ) γι’ αυτό χρησιμοποιήθηκαν μη παραμετρικές δοκιμασίες. Εξαρτημένες μεταβλητές είναι : η δυσκαμψία (λειτουργικότητα) και ο πόνος. Οι ανεξάρτητες μεταβλητές επίσης δυο: η πειραματική διαδικασία (αρχική και τελική μέτρηση) καθώς και η μέθοδος παρέμβασης (McKenzie και Shiatsu). Για την μέτρηση της λειτουργικότητας, χρησιμοποιήθηκε το ερωτηματολόγιο Rolland Morris, ενώ για τη μέτρηση του πόνου το ερωτηματολόγιο McGill.

Οι μετρήσεις έγιναν σε δυο φάσεις, αρχικά πριν το πρόγραμμα παρέμβασης και τελικά μετά την ολοκλήρωσή του. Για τη στατιστική επεξεργασία των δεδομένων της πειραματικής μας έρευνας χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό SPSS. Για τον έλεγχο των διαφορών μεταξύ της αρχικής και τελικής μέτρησης των τιμών της λειτουργικότητας και του πόνου εφαρμόστηκε η δοκιμασία Wilcox on για συσχετιζόμενα δείγματα και για τον έλεγχο μεταξύ των θεραπευτικών μεθόδων (McKenzie, Shiatsu) χρησιμοποιήθηκε η δοκιμασία Mann-Whitney για ανεξάρτητα δείγματα. Το επίπεδο σημαντικότητας σε όλες τις αναλύσεις, ορίστηκε ως p < 0,05.

 

1. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

α) Υπάρχει σημαντική βελτίωση στη λειτουργικότητα και με τις δύο μεθόδους (McKenzie και Shiatsu). Με την κλίμακα μέτρησης του Rolland Morris, υπάρχει βελτίωση της λειτουργικότητας κατά 9,3 μονάδες στους ασθενείς που ακολούθησαν τη θεραπευτική μέθοδο McKenzie (από 14,10 ± 5,55 έγινε 4,80 ±5,51). Παράλληλα στους ασθενείς που ακολούθησαν τη μέθοδο Shiatsu διαπιστώνεται υποχώρηση της δυσκαμψίας κατά 5,9 μονάδες αφού από 10,90 ± 4,38 που ήταν πριν την εφαρμογή της μεθόδου μειώθηκε στο 5,00 ± 3,53. (Πίνακας 1). Παρατηρώντας παρακάτω, διαπιστώνεται ότι οι ασθενείς στην ομάδα McKenzie, ενώ αρχικά έχουν μεγαλύτερο εύρος (από 6 έως 19) σε σχέση με τους ασθενείς της ομάδας Shiatsu, στη συνέχεια μετά τις δέκα συνεδρίες και την ολοκλήρωση του προγράμματος, έχουν μεγαλύτερη βελτίωση και μικρότερο εύρος.

β) Για να διαπιστωθεί κατά πόσο στατιστικά σημαντι- κές είναι αυτές οι διαφορές, μεταξύ της αρχικής και τελικής μέτρησης, εφαρμόστηκε η μη παραμετρική στατιστική δοκιμασία Wilcox on, για συσχετιζόμενα δείγματα. Από τα αποτελέσματα των μετρήσεων της λειτουργικότητας με τη μέθοδο Rolland Morris, πα- ρατηρείται ότι η βελτίωση είναι στατιστικά σημαντική και στις δύο ομάδες. Στην ομάδα McKenzie διαπι- στώνεται βελτίωση σε 9 περιπτώσεις έναντι 1 που έχουμε επιδείνωση, με συνολική βελτίωση 50 τάξεις, που είναι στατιστικά σημαντικές 0,021, (p < 0,05). Στην ομάδα Shiatsu, υπάρχει επίσης βελτίωση 9 στις

10 περιπτώσεις και 53,5 συνολικά τάξεις έναντι 1,5 που παρουσίασαν επιδείνωση. Οι διαφορές, είναι και σ’ αυτή την περίπτωση στατιστικά σημαντικές 0,008, (p < 0,05). (Πίνακας 2) .

γ) Για να διαπιστωθεί αν υπάρχουν διαφορές μεταξύ των δυο ομάδων εφαρμόστηκε η μη παραμετρική δοκιμασία Mann - Whitney για ανεξάρτητα δείγματα. Από τα αποτελέσματα προκύπτει ότι δεν υπάρχουν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο μεθόδων τόσο στην αρχική όσο και στην τελική μέτρηση 0,139 (p <0,05) και αντίστοιχα 0,517, (p < 0,05). 

2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΝΟΥ

α) Όσον αφορά τη μέτρηση του πόνου με την κλίμακα  - ερωτηματολόγιο McGill παρατηρείται επίσης, σημαντική βελτίωση στον πόνο όπου ο μέσος όρος από 11,64 ± 4,89 μειώθηκε στο 3,53 ± 4,31 (βελτίωση 8,11 μονάδες) στα άτομα που ακολούθησαν τη μέθοδο McKenzie, ενώ στα άτομα που συμμετείχαν στη θεραπεία με τη μέθοδο Shiatsu έχουμε βελτίωση κατά 5,08 μονάδες (από 8,49 ± 2,72 μειώθηκε στο 3,41 ± 3,28). (Πίνακας 4). Αυτές οι διαφορές είναι εμφανείς στη μέτρηση με το ερω- τηματολόγιο  McGill. Η ομάδα που ανήκει στη μέθοδο McKenzie είναι με μεγαλύτερο εύρος και υψηλότερες τιμές πόνου. Μετά την ολοκλήρωση τoυ προγράμματος όμως παρατηρείται  σημαντική μείωση σε όλα σχεδόν τα άτομα . Αξιοσημείωτη  είναι επίσης η μείωση του πόνου και στα άτομα που ακολούθησαν τη θεραπεία με τη μέθοδο Shiatsu.

β) Στη μη παραμετρική στατιστική δοκιμασία Wilcox on για συσχετιζόμενα δείγματα παρατηρείται ότι υπάρχουν στατιστικά σημαντικές διαφορές τόσο στην ομάδα McKenzie 0,025, (p < 0,05) όσο και στην ομάδα Shiatsu 0,005, (p < 0,05). 

γ) Στη μη παραμετρική στατιστική δοκιμασία Mann-Whitney για ανεξάρτητα δείγματα που έγιναν για να διαπιστω- θεί αν υπάρχουν διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων, παρατηρείται ότι δεν υπάρχουν στατιστικά σημαντικές διαφορές. Στην αρχική μέτρηση είναι 0,096, (p < 0,05) και στην τελική 0,880, (p < 0,05). Αυτό σημαίνει ότι οι δύο μέθοδοι (McKenzie και Shiatsu) δεν διαφέρουν σημαντικά.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αν λάβουμε υπ’ όψιν όλους τους περιορισμούς αυτής της έρευνας, τα πιο σημαντικά συμπεράσματα είναι:

Αναδεικνύεται η σπουδαιότητα αυτών των θεραπευτι- κών μεθόδων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της ΟΜΣΣ στους αθλητές, όπως και στο γενικό πληθυσμό.

Το πρόγραμμα παρέμβασης εφαρμόσθηκε σε φυσιο- θεραπευτήριο, ωστόσο θα μπορούσε να εφαρμοσθεί και σε αθλητικούς χώρους το ίδιο αποτελεσματικά.  Για την εφαρμογή αυτών των μεθόδων το κόστος είναι ελάχιστο χωρίς να απαιτείται ιδιαίτερος εξοπλισμός.

Το γεγονός ότι στη περιγραφική ανάλυση εμφανίζεται η μέθοδος McKenzie να υπερτερεί έναντι άλλης μεθόδου, θα πρέπει να μη μείνει απαρατήρητο αλλά να διερευνηθεί με πιο σύνθετες μεθόδους.

Για μια ασφαλέστερη εξαγωγή συμπερασμάτων, θα πρέπει να γίνει έρευνα σε μεγαλύτερο δείγμα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, με συμμετοχή αθλητριών και αθλητών από περισσότερα αθλήματα και ειδικά από τις κατηγορίες με μεγαλύτερες επιβαρύνσεις. Επίσης α- ντικείμενο μελλοντικής έρευνας θα μπορούσε να είναι μια μετα-αναλυτική μελέτη για τον προσδιορισμό της χρονικής διάρκειας των αποτελεσμάτων της θεραπείας.